CÁCH GIẢI BÀI TẬP PHẦN PHÂN BÀO

CÁCH GIẢI BÀI TẬP NGUYÊN PHÂN, GIẢM PHÂN

I. Công thức làm bài tập nguyên phân.

- Gọi x là số tế bào mẹ ban đầu có bộ lưỡng bội = 2n, k là số lần nguyên phân liên tiếp.
1. Tổng số TB con được tạo thành = 2^k .x

2. Số TB mới được tạo thành từ nguyên liệu môi trường = (2^k – 1) x

3. Số TB mới được tạo thành hoàn toàn từ nguyên liệu môi trường =(2^k – 2) x

4. Tổng NST có trong các TB con = 2n. x. 2^k

5. Môi trường nội bào cung cấp nguyên liệu tương đương với số NST = 2n.(2^k – 1) x

II. Công thức làm bài tập giảm phân

- Gọi x là số TB mẹ ban đầu (2n NST)

1. x tế bào sinh dục sơ khai sau k lần nguyên phân tạo ra x . 2^k TB sinh dục chín.

2. Môi trường nội bào cần cung cấp nguyên liệu tương ứng với số NST đơn cho k lần nguyên phân liên tiếp = x . 2n (2^k – 1)

3. x. 2^k TBSD chín ----> giảm phân ----> 4. x. 2^k TB con.

(4. x. 2^k tế bào con thì có 4. x. 2^k tinh trùng ở giống đực, x. 2^k trứng ở giống cái )

- Tổng NST trong 4. x. 2^k tinh trùng = n.4. x. 2^k

- Tổng NST trong . x. 2^k trứng = n. x. 2^k

4. Môi trường nội bào cần cung cấp nguyên liệu tương ứng với số NST đơn cho quá trình giảm phân = x. 2n .2^k

- Tổng nguyên liệu môi trường cung cấp cho x tế bào sinh dục sơ khai sau k lần nguyên phân và giảm phân = x. 2n ( 2.2^k – 1)

5. Gọi n là số cặp NST tương đồng có cấu trúc khác nhau, r là số cặp NST tương dồng xảy ra trao đổI chéo tại 1 điểm( r ≤ n)

* Nếu không xảy ra TĐC :

- Số loại giao tử tạo ra = 2ⁿ

- Tỉ lệ mỗi loại giao tử = 1/2ⁿ

- Số loại hợp tử tạo ra = 4ⁿ

* Nếu xảy ra TĐC :

- Số loại giao tử tạo ra = 2^n+r

- Tỉ lệ mỗi loại giao tử =1/2^n+r

- Số loại hợp tử tạo ra phụ thuộc vào TĐC xảy ra ở 1 hay 2 bên đực , cái

- Số lượng NST đơn mới cung cấp cho nguyên phân.

- Nguyên liệu cung cấp tương đương: (2^k – 1)2n - k là số đợt nguyên phân liên tiếp của một tế bào, 2n là bộ NST lưỡng bội của loài.

- Nguyên liệu cung cấp tạo nên các NST đơn có nguyên liệu mới hoàn toàn: (2^k – 2)2n
- Số lượng thoi tơ vô sắc được hình thành (hoặc bị phá huỷ) để tạo ra các tế bào con sau k đợt nguyên phân: (2^k – 1)

- Số lượng NST đơn môi trường cung cấp cho 2^k tế bào sinh tinh hoặc sinh trứng qua giảm phân để tạo ra tinh trùng hoặc trứng: 2^k.2n

- Số lượng thoi tơ vô sắc hình thành (hoặc phá huỷ) để cho 2^k tế bào sinh dục thực hiện giảm phân:2^k.3

- Số tinh trùng hình thành khi kết thúc giảm phân của 2^k tế bào sinh tinh trùng: 2^k.4

- Số lượng trứng hình thành khi kết thúc giảm phân của 2^k tế bào sinh trứng là: 2^k

- Số loại trứng (hoặc số loại tinh trùng) tạo ra khác nhau về nguồn gốc NST: 2ⁿ (n là số cặp NST)

- Số cách sắp xếp NST ở kỳ giữa I của giảm phân:

+ Có 1 cặp NST → có 1 cách sắp xếp

+ Có 2 cặp NST → có 2 cách sắp xếp

+ Có 3 cặp NST → có 4 cách sắp xếp

+ Vậy nếu có n cặp NST sẽ có 2ⁿ / 2 cách sắp xếp NST ở kì giữa I.

- Số loại giao tử tạo ra khi có trao đổi đoạn.

+ Loài có n cặp NST mà mỗi cặp NST có cấu trúc khác nhau trong đó có k cặp NST mà mỗi cặp có trao đổi đoạn tại một điểm với điều kiện n > k => Số loại giao tử = 2^n+k

- Số loại giao tử thực tế được tạo ra từ một tế bào sinh tinh:

+ Từ một tế bào sinh tinh trùng không có trao đổi đoạn: 2 loại tinh trùng trong tổng số 2n loại

+ Từ 1 TB sinh tinh có trao đổi đoạn 1 chỗ trên k cặp NST của loài: có 4 loại tinh trùng trong tổng số 2^n+k loại

- Số loại giao tử thực tế được tạo ra từ một tế bào sinh trứng: Thực tế chỉ tạo ra một loại trứng trong tổng số loại trứng được hình thành trong mỗi trường hợp:1/2ⁿ, 1/2^n+k

- Số lượng tế bào con đơn bội được tạo ra sau giảm phân.

+ Ở tế bào sinh tinh và sinh trứng, mỗi tế bào sau khi kết thúc giảm phân tạo được 4 tế bào đơn bội. Vậy nếu có 2^k tế bào bước vào giảm phân thì ở động vật sẽ tạo ra:  2^k x 4 tế bào đơn bội.

+ Ở thực vật mỗi tế bào sinh hạt phấn, khi kết thúc giảm phân tạo ra được 4 tế bào đơn bội, mỗi tế bào này tiếp tục nguyên phân 2 lần chỉ tạo nên 3 tế bào đơn bội, hình thành nên hạt phấn chín. Vậy số lượng tế bào đơn bội tạo ra từ 2^k tế bào thành hạt phấn bằng:    2^k x 4 x 3 = 2^k x 12.

+ Đối với tế bào sinh noãn cầu, mỗi tế bào sau khi kết thúc giảm phân tạo ra 4 tế bào đơn bội trong đó có một tế bào kích thước lớn lại tiếp tục nguyên phân liên tiếp 3 đợt vừa để tạo ra 8 tế bào con đơn bội, trong đó có 1 tế bào trứng chín. Vậy nếu có 2^k tế bào sinh noãn khi kết thúc quá trình tạo giao tử sẽ tạo được một số lượng tế bào đơn bội bằng:  2^k x 3 + 2^k x 8 = 2^k x 11

Bình luận

/